AQI là chỉ số gì? AQI (Air Quality Index) là chỉ số chất lượng không khí, quy đổi nồng độ các chất ô nhiễm thành thang điểm từ 0 đến 500. Số càng cao, không khí càng ô nhiễm và rủi ro sức khỏe càng lớn. Hiểu AQI giúp bạn biết khi nào nên hạn chế ra ngoài để bảo vệ bản thân.
1. AQI là chỉ số gì?
AQI là viết tắt của Air Quality Index, nghĩa là chỉ số chất lượng không khí. Đây là con số được dùng để mô tả mức độ ô nhiễm của không khí tại một thời điểm và địa điểm cụ thể, giúp người dân dễ hình dung không khí đang trong lành hay có hại cho sức khỏe.Thay vì phải đọc hàng loạt số liệu kỹ thuật khó hiểu, AQI gom tất cả lại thành một con số duy nhất trên thang 0 đến 500. Bạn chỉ cần nhìn con số và màu tương ứng là biết ngay hôm nay có nên ra ngoài, tập thể dục hay đeo khẩu trang hay không.AQI được tính toán dựa trên nồng độ của nhiều chất ô nhiễm khác nhau, phổ biến gồm bụi mịn PM2.5, bụi PM10, ozon tầng mặt đất (O₃), khí NO₂, SO₂ và CO. Với mỗi chất, cơ quan quản lý quy đổi nồng độ đo được sang một điểm số, sau đó lấy giá trị cao nhất làm AQI chung.Cơ chế lấy giá trị cao nhất này bảo đảm AQI luôn phản ánh chất ô nhiễm nguy hiểm nhất tại thời điểm đó. Hệ thống thang đo AQI được sử dụng rộng rãi hiện nay dựa trên chuẩn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (theo US EPA).AQI là chỉ số gì
2. Thang đo AQI và ý nghĩa từng mức
2.1 Bảng thang màu AQI từ 0 đến 500
Thang đo AQI được chia thành sáu mức, mỗi mức gắn với một dải màu để bạn nhận biết nhanh mức độ nguy hiểm. Đây là công cụ trực quan giúp bất kỳ ai cũng đọc được tình trạng không khí chỉ trong vài giây.Cụ thể sáu mức của thang màu AQI như sau:
Tốt (0-50, màu xanh lá): chất lượng không khí trong lành, an toàn cho mọi người.
Trung bình (51-100, màu vàng): chấp nhận được, nhưng nhóm cực kỳ nhạy cảm nên chú ý.
Kém, không tốt cho nhóm nhạy cảm (101-150, màu cam): trẻ em, người già, người bệnh hô hấp bắt đầu bị ảnh hưởng.
Xấu (151-200, màu đỏ): có hại cho sức khỏe của mọi người.
Rất xấu (201-300, màu tím): cảnh báo nghiêm trọng, ai cũng có thể chịu tác động rõ rệt.
Như vậy, khi được hỏi AQI màu gì là nguy hiểm, câu trả lời là từ màu cam trở lên đã cần đề phòng, còn màu đỏ, tím và nâu là những mức thực sự nguy hiểm mà bạn nên hạn chế tối đa việc phơi nhiễm.Bảng thang màu AQI từ 0 đến 500
2.2 Chỉ số AQI liên quan gì đến bụi mịn PM2.5?
Ở Việt Nam, phần lớn thời gian chất quyết định giá trị AQI chính là bụi mịn PM2.5. Đây là loại hạt có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 micromet, nhỏ đến mức có thể đi sâu vào phổi và thâm nhập vào máu.Chính vì PM2.5 vừa phổ biến vừa nguy hiểm, nó thường là chất có điểm số cao nhất trong các thành phần cấu thành AQI. Nói cách khác, khi bạn thấy AQI tăng cao ở một thành phố như Hà Nội hay TP.HCM, thủ phạm chính thường là bụi mịn PM2.5.Nếu muốn hiểu rõ hơn về nguồn gốc, kích thước và tác hại của loại hạt này, bạn có thể tham khảo bài viết giải thíchbụi mịn PM2.5 là gì để nắm được vì sao nó được xem là tác nhân ô nhiễm đáng lo ngại nhất.
3. AQI bao nhiêu là an toàn và nên làm gì?
3.1 Ngưỡng AQI an toàn theo khuyến cáo
Về cơ bản, AQI từ 0 đến 50 (màu xanh) được xem là an toàn cho tất cả mọi người, kể cả khi hoạt động ngoài trời trong thời gian dài. Khoảng 51 đến 100 vẫn ở mức chấp nhận được, phù hợp với sinh hoạt bình thường.Khi AQI vượt mốc 100, không khí bắt đầu ảnh hưởng tới nhóm nhạy cảm như trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh hô hấp hay tim mạch. Khi vượt 150, không khí được xem là có hại cho mọi người, không riêng nhóm nhạy cảm (theo US EPA).Bên cạnh thang AQI, Tổ chức Y tế Thế giới cũng đưa ra ngưỡng khuyến nghị về nồng độ bụi mịn. Theo đó, PM2.5 trung bình năm không nên vượt quá 5 µg/m³ và trung bình 24 giờ không nên vượt quá 15 µg/m³ (theo WHO, 2021). Thực tế nhiều đô thị Việt Nam thường xuyên vượt xa ngưỡng này.Ngưỡng AQI an toàn theo khuyến cáo
3.2 Khuyến cáo bảo vệ theo từng mức AQI
Khi AQI ở mức xanh và vàng, bạn có thể sinh hoạt bình thường mà không cần lo lắng nhiều. Đây là thời điểm lý tưởng để tập thể dục ngoài trời hoặc cho trẻ vui chơi.Khi AQI lên mức cam (101-150), nhóm nhạy cảm nên giảm các hoạt động gắng sức ngoài trời và cân nhắc đeo khẩu trang lọc bụi mịn. Từ mức đỏ (151-200) trở lên, mọi người nên hạn chế ra ngoài, đeo khẩu trang đạt chuẩn như N95, đóng bớt cửa và sử dụng máy lọc không khí có màng HEPA trong nhà.Ở mức tím và nâu (trên 200), rủi ro rất nghiêm trọng, tốt nhất bạn nên ở trong nhà và chỉ ra ngoài khi thật sự cần thiết. Trẻ em, người già và người có bệnh nền là những đối tượng cần được bảo vệ kỹ nhất trong các đợt ô nhiễm cao điểm.Khuyến cáo bảo vệ theo từng mức AQI
4. Cách tra cứu chỉ số AQI nơi bạn sống
4.1 Tra cứu AQI realtime theo tỉnh thành
Vì AQI thay đổi liên tục theo giờ, cách chính xác nhất để biết không khí nơi bạn ở là xem số liệu cập nhật realtime thay vì phỏng đoán bằng cảm quan. Con số buổi sáng có thể rất khác so với giờ tan tầm chỉ trong cùng một ngày.Bạn có thể xem chỉ số AQI và PM2.5 trực tiếp trên bản đồ của 63 tỉnh thành, chọn đúng khu vực mình quan tâm để có dữ liệu sát thực tế. Từ đó, việc quyết định ra ngoài hay đeo khẩu trang trở nên dễ dàng và có căn cứ hơn.Tra cứu ngay chỉ số AQI realtime tại nơi bạn sống trên trangchất lượng không khí Việt Nam realtime để chủ động lên kế hoạch sinh hoạt mỗi ngày và bảo vệ sức khỏe cả gia đình.Tra cứu AQI realtime theo tỉnh thành
4.2 Xem AQI tại các đô thị lớn
Hà Nội và TP.HCM là hai đô thị có mật độ dân cư và phương tiện cao, nên AQI ở đây thường xuyên ở mức đáng chú ý, đặc biệt vào giờ cao điểm và mùa ô nhiễm. Việc theo dõi riêng cho từng thành phố lớn giúp cư dân chủ động hơn.Nếu bạn sống hoặc làm việc tại thủ đô, hãy theo dõichỉ số AQI Hà Nội hôm nay để nắm tình hình trước khi ra đường. Đặc biệt vào mùa đông, hiện tượng nghịch nhiệt thường khiến bụi mịn tích tụ và đẩy AQI lên cao trong nhiều ngày liên tiếp.Xem AQI tại các đô thị lớn
5. So sánh chỉ số AQI giữa các tỉnh thành
Ngoài việc xem AQI tại nơi mình ở, so sánh giữa các địa phương giúp bạn có cái nhìn tổng quan về bức tranh ô nhiễm cả nước. Nhờ đó, bạn biết được tỉnh nào đang sạch nhất, tỉnh nào ô nhiễm nhất tại thời điểm hiện tại.Điều này đặc biệt hữu ích khi bạn dự định đi công tác, du lịch hoặc chuyển nơi ở. Ví dụ, cư dân phía Nam có thể muốn đối chiếuchất lượng không khí TP.HCM với các tỉnh lân cận để chọn thời điểm và địa điểm phù hợp.Để có bảng tổng hợp trực quan, bạn có thể xembảng xếp hạng chất lượng không khí 63 tỉnh thành. Bảng này sắp xếp các địa phương theo mức AQI, giúp bạn nhanh chóng nhận ra xu hướng ô nhiễm theo vùng và theo mùa.So sánh chỉ số AQI giữa các tỉnh thành
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
AQI là gì và viết tắt của từ gì? AQI viết tắt của Air Quality Index, nghĩa là chỉ số chất lượng không khí. Đây là con số trên thang 0 đến 500, quy đổi từ nồng độ các chất ô nhiễm như PM2.5, PM10, O₃, NO₂, SO₂, CO. Số càng cao thì không khí càng ô nhiễm và càng nguy hiểm cho sức khỏe con người.Chỉ số AQI bao nhiêu là tốt? AQI từ 0 đến 50, tương ứng màu xanh lá, được xem là tốt và an toàn cho mọi người, kể cả khi hoạt động ngoài trời lâu. Khoảng 51 đến 100 vẫn chấp nhận được cho sinh hoạt bình thường. Khi vượt 100, nhóm nhạy cảm nên bắt đầu chú ý và hạn chế gắng sức ngoài trời.AQI màu gì là nguy hiểm nhất? Màu nâu, tương ứng khoảng giá trị 301 đến 500, là mức nguy hại và nguy hiểm nhất trên thang AQI. Ở mức này, không khí ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của toàn dân. Trước đó, màu đỏ và màu tím cũng là các mức xấu và rất xấu mà mọi người nên hết sức đề phòng.AQI và PM2.5 khác nhau thế nào? PM2.5 là một loại chất ô nhiễm cụ thể, đo bằng đơn vị µg/m³, phản ánh nồng độ bụi mịn trong không khí. AQI là chỉ số tổng hợp trên thang 0 đến 500, được tính từ nhiều chất ô nhiễm khác nhau, trong đó PM2.5 thường là chất quyết định giá trị AQI ở Việt Nam.AQI trên 150 có nên ra ngoài không? Khi AQI vượt 150, không khí được xem là có hại cho mọi người, không riêng nhóm nhạy cảm. Bạn nên hạn chế ra ngoài, nhất là các hoạt động gắng sức. Nếu buộc phải di chuyển, hãy đeo khẩu trang đạt chuẩn như N95, và ưu tiên dùng máy lọc không khí trong nhà để giảm phơi nhiễm.Đừng đoán chất lượng không khí bằng cảm quan. Hãy kiểm tra chỉ số AQI realtime nơi bạn ở trước khi ra khỏi nhà để chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
