Nguồn dữ liệu và phương pháp tính chỉ số chất lượng không khí
Tại Chất lượng không khí Việt Nam, chúng tôi tin rằng thông tin về không khí bạn hít thở mỗi ngày cần phải minh bạch và trung thực. Trang này giải thích rõ ràng dữ liệu chất lượng không khí trên website đến từ đâu, được xử lý và tính toán như thế nào, cập nhật ra sao, cũng như những giới hạn mà bạn nên biết khi sử dụng. Chúng tôi công khai toàn bộ quy trình để bạn có thể tin tưởng và tự đánh giá độ phù hợp của dữ liệu với nhu cầu của mình.Nguồn dữ liệu chất lượng không khí
Dữ liệu chất lượng không khí hiển thị trên Chất lượng không khí Việt Nam được tổng hợp thông qua nền tảng dữ liệu khí tượng và chất lượng không khí quốc tế API Ninjas. Đây là một nền tảng cung cấp dữ liệu chuyên biệt, tập hợp thông tin về nồng độ các chất ô nhiễm và chỉ số chất lượng không khí cho các thành phố và tọa độ địa lý trên toàn thế giới. Nguồn dữ liệu này được xây dựng dựa trên các mô hình phân tích khí tượng, dữ liệu vệ tinh và mạng lưới dữ liệu chất lượng không khí toàn cầu. Nhờ phương pháp tổng hợp này, chúng tôi có thể cung cấp thông tin đồng nhất cho toàn bộ 63 tỉnh thành Việt Nam, thay vì chỉ giới hạn ở một vài đô thị lớn. Ưu điểm nổi bật của cách tiếp cận này gồm ba điểm. Thứ nhất là độ phủ rộng, khi mọi tỉnh thành trên cả nước đều có dữ liệu thay vì để trống nhiều khu vực. Thứ hai là tính đồng nhất, khi cùng một phương pháp và cùng một thang đo được áp dụng trên toàn quốc, giúp bạn dễ dàng so sánh chất lượng không khí giữa các địa phương. Thứ ba là cập nhật đều đặn, giúp dữ liệu luôn phản ánh tình hình gần nhất thay vì các con số cố định lỗi thời.Các chỉ số và chất ô nhiễm được đo lường
Chất lượng không khí không chỉ được thể hiện qua một con số AQI duy nhất, mà còn qua nồng độ của từng chất ô nhiễm cụ thể. Chúng tôi cung cấp dữ liệu cho sáu chất ô nhiễm chính, tất cả đều tính theo đơn vị microgram trên mét khối (µg/m³).- Bụi mịn PM2.5 là các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 micromet, phát sinh chủ yếu từ giao thông, đốt nhiên liệu và hoạt động công nghiệp. Đây là chất ô nhiễm nguy hiểm nhất vì kích thước siêu nhỏ cho phép chúng đi sâu vào phổi và cả máu.
- Bụi PM10 là các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 10 micromet, thường đến từ bụi đường, xây dựng và các nguồn tự nhiên. PM10 có thể gây kích ứng đường hô hấp trên.
- Ozone tầng mặt đất (O3) không được phát thải trực tiếp mà hình thành từ phản ứng của các chất ô nhiễm khác dưới ánh nắng. Nồng độ O3 thường tăng cao vào những ngày nắng nóng và có thể gây khó thở.
- Nitơ dioxit (NO2) chủ yếu phát sinh từ khí thải phương tiện giao thông và nhà máy điện, có liên quan đến các bệnh về đường hô hấp.
- Lưu huỳnh dioxit (SO2) phát sinh từ việc đốt nhiên liệu chứa lưu huỳnh như than đá, có thể gây kích ứng mắt và đường hô hấp.
- Carbon monoxit (CO) là khí không màu, không mùi sinh ra khi đốt cháy không hoàn toàn nhiên liệu, có thể ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy của máu.
Phương pháp tính chỉ số AQI (chuẩn US EPA)
Chỉ số chất lượng không khí AQI trên website của chúng tôi được tính theo thang US AQI của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (US EPA), một trong những tiêu chuẩn được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới. Thang đo này trải dài từ 0 đến 500, trong đó giá trị càng cao thì mức độ ô nhiễm và nguy cơ với sức khỏe càng lớn. Điểm quan trọng cần hiểu là chỉ số AQI tổng hợp không phải trung bình của tất cả các chất, mà được lấy theo chất ô nhiễm có mức độ nghiêm trọng cao nhất tại thời điểm đó. Nói cách khác, nếu bụi mịn PM2.5 đang ở mức xấu trong khi các chất khác vẫn tốt, AQI tổng hợp sẽ phản ánh mức xấu của PM2.5. Cách tính này bảo đảm bạn luôn được cảnh báo dựa trên yếu tố nguy hiểm nhất. Dựa trên thang US EPA, chất lượng không khí được chia thành sáu mức với màu sắc trực quan:| Chỉ số AQI | Mức đánh giá | Màu sắc |
| 0 – 50 | Tốt | Xanh lá |
| 51 – 100 | Trung bình | Vàng |
| 101 – 150 | Kém (nhóm nhạy cảm) | Cam |
| 151 – 200 | Xấu | Đỏ |
| 201 – 300 | Rất xấu | Tím |
| Trên 300 | Nguy hại | Nâu |
Tần suất cập nhật dữ liệu
Chúng tôi cập nhật dữ liệu chất lượng không khí theo giờ đối với các tỉnh, thành phố lớn có nhu cầu theo dõi cao. Với một số khu vực nhỏ hơn, dữ liệu có thể được cập nhật với tần suất thưa hơn tùy theo mức độ sẵn có của nguồn. Toàn bộ dữ liệu được hệ thống lưu lại theo giờ và theo ngày, cho phép chúng tôi dựng các biểu đồ diễn biến chất lượng không khí theo thời gian để bạn quan sát xu hướng. Chúng tôi mô tả dữ liệu của mình là “cập nhật theo giờ” hoặc “gần thời gian thực” (near real-time), thay vì “thời gian thực” theo nghĩa từng giây. Điều này phản ánh đúng bản chất kỹ thuật: dữ liệu được làm mới theo chu kỳ định sẵn chứ không phải cập nhật liên tục từng khoảnh khắc. Chúng tôi tin rằng việc mô tả chính xác quan trọng hơn những cam kết phóng đại.Giới hạn và độ chính xác của dữ liệu
Chúng tôi muốn thẳng thắn về những giới hạn của dữ liệu để bạn sử dụng thông tin một cách sáng suốt. Vì dữ liệu được xây dựng dựa trên mô hình phân tích và các nguồn dữ liệu toàn cầu, kết quả có thể có sự chênh lệch nhất định so với số liệu đo đạc trực tiếp tại thực địa ở một địa điểm cụ thể. Điều kiện thời tiết cục bộ, nguồn ô nhiễm tại chỗ và các yếu tố địa hình có thể tạo ra khác biệt giữa mô hình và thực tế. Vì vậy, chỉ số hiển thị trên website nên được xem là thông tin tham khảo hữu ích để nắm bắt xu hướng và mức độ chung, chứ không phải phép đo tuyệt đối chính xác cho từng con phố. Khi bạn cần đưa ra quyết định quan trọng liên quan đến sức khỏe, đặc biệt với trẻ em, người cao tuổi hoặc người có bệnh hô hấp, chúng tôi khuyến khích đối chiếu thêm với nhiều nguồn thông tin và tham vấn ý kiến chuyên gia y tế.So sánh với tiêu chuẩn Việt Nam (QCVN)
Tại Việt Nam, chất lượng không khí xung quanh được quản lý theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05:2023/BTNMT do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành. Quy chuẩn này quy định giới hạn nồng độ cho phép của các chất ô nhiễm trong không khí. Chúng tôi lựa chọn hiển thị chỉ số theo thang US EPA vì đây là chuẩn được sử dụng rộng rãi trên phạm vi quốc tế, giúp bạn dễ dàng so sánh chất lượng không khí của Việt Nam với các quốc gia và thành phố khác trên thế giới bằng cùng một hệ quy chiếu. Trong tương lai, chúng tôi có thể bổ sung tùy chọn hiển thị theo tiêu chuẩn Việt Nam để phục vụ đa dạng nhu cầu của người dùng. Sự minh bạch về nguồn gốc và phương pháp xử lý dữ liệu là nền tảng cho niềm tin mà bạn dành cho chúng tôi. Chúng tôi cam kết tiếp tục cải thiện chất lượng dữ liệu và cập nhật trang này mỗi khi có thay đổi về nguồn hoặc phương pháp. Nếu bạn có câu hỏi hoặc phát hiện số liệu bất thường, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để cùng cải thiện.Lưu ý: Thông tin trên website mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y tế chuyên môn. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ khi bạn có vấn đề về sức khỏe.Bạn có thể tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu, hoặc xem chỉ số chất lượng không khí tại các địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng ngay trên trang chủ.